güvenilir kaynak casibom giriş maritbet
SON DAKİKA
Hava Durumu

TRABZON VE HAVALİSİNDE YAŞAYANLAR ÖZ VE ÖZ TÜRK’TÜR

Yazının Giriş Tarihi: 18.12.2020 21:48
Yazının Güncellenme Tarihi: 18.12.2020 21:48

 KİMMER AKINLARI VE MEDLER DÖNEMİ:

İÖ VII.yy başlarında Karadeniz’in kuzeyinde yaşayan Orta Asya kökenliİskitler’in baskısıyla, Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya akan Kimmerler (Gimirrailer), önlerine çıkan yerleşmeleri yağmalayarak Doğu Karadeniz kıyılarına geldiler. Egelidenizcilerin bu kıyılarda kurdukları “emperion”ları (alım-satım iskelesi) ve koloni kentlerini, bu arada Trapezus (Trabzon) Kenti’ni de yıkıma uğrattılar. Kimmerler’in buradaki üstünlüğü uzun sürmedi. Bu arada, İran’da ortaya çıkan Medler (Matalar), bu akınların güçsüz kıldığı Doğu Anadolu’
' yu ve kıyı bölgelerini ele geçirmek istediler. Med Kralı Keyaksares (İÖ 633-584), Asur Devleti’ni yıktıktan sonra (İÖ 609), kuzeye yönelerek bütün Doğu Anadolu’da üstünlük kurdu. Batı komşusu Lidya ile de Anadolu’ yu bölüşmeyi amaçlayan bir antlaşma yaptı(İÖ 585). Ancak, İran’da güçlenen Persler, Medler’in giderek güçsüzleşmesinden yararlanarak, Med Kralı Astiyag’ın ordusunu yenerek (İÖ 550) bu devleti yıktılar. Ardından İÖ 546’da batıdaki Lidya Krallığı’nın askeri gücünü de çökertince, bütün Anadolu Pers ordularına açılmış oldu.

PERSLER DÖNEMİ: Persler, Karadeniz kıyılarındaki kolonilerin, bu arada Trapezus’un özerk yönetimine ilkin karışmadılar. Bu kentlerin zenginlikleri arttıkça, çevredeki topluluklarla olan anlaşmazlıkları dabüyüdü. Özellikle Trapezus Kenti çevresindeki haydutluk olayları giderek çoğaldı.Kervanların muhafızlarla korunması zorunluluğu doğdu. Bu arada, Karadeniz’deki
koloni yönetimleri Miletos ve öbür Egeana-kentlerinin uydusu olmayı kabullenecekduruma geldiler. Ancak, Persler karadaki üstünlüklerinden yararlanarak, koloni kentlerine yandaşları olan yöneticileri (tiranlan) atadılar. Özellikle, Pers İmparatoru I.Dareios (İÖ 522-485), kentlerin Persleştirilmesiyolunda ilk adımı attı. Ardından, imparatorluktopraklarını “satraplık”diye anılan büyük yönetim birimlerine ayırdı. Trapezus,“Pontos Kapadokyası” denilen büyük satraplığın sınırları içinde yer aldı. İÖ V.yy sonlarında batıdaki İyon kolonilerinin ayaklanmasına katılan Karadeniz kolonileri, yeniden özerkliklerine kavuşur gibi oldularsa da, Kapadokya’nm güçlü satrabı Datames bu duruma son verdi ve Pontos bölgesindeki koloni kentlerine imparatorluk otoritesini bir kez daha kabul ettirmeyi başardı (İÖ350). Trapezus ve öbür Karadeniz kolonileri haraca bağlandı. Ancak, Makedonya Kralı
İskender’in ilkin İÖ 334’te, ardından da İÖ 332’de Persler karşısında kazandığı yengiler
den sonra, bölgedeki Pers üstünlüğü sona erdi. Anadolu’ya yayılan MakedonyalI su
bay ve yöneticiler de, Trapezus yöresinde sağlam bir yetke kuramadılar.

PONTOS KRALLIĞI DÖNEMİ: Karadeniz kıyısı dışında kalan Anadolu topraklarında, İskender’in İÖ 323’te ölümüyle başlayan komutanlar arası savaşlar sırasında, bu durumun yarattığı yetke boşluğundan yarar lanan eski Pers soylusu Mitridates Ktistes, Gangra (Çankırı) Dağları’nda yeni bir devletin çekirdeğini oluşturuyordu. Çevresindeki yerel savaşçılarla akınlara başlayan Ktistes, kısa sürede Amnias (Göksu) Irmağı Vadisi’ni ve Kastamonu dolaylarını ele ge
çirdi. Pers soylularından geldiğini ileri süren Mitridates hanedanı, böylece saygınlık kazandı. Pontos Devleti, Kral I. Farnakes döneminde Karadeniz kıyılarına dek yayıldı.
Ancak, Yunan kolonileriyle aranın açılmamasına özen gösterildi. Kıyı ardındaki böl
gede Persleştirme politikası güdülürken, Yunan kültür ve geleneği kıyılarda ağırlığını
sürdürdü. İÖ 133’te, Bergama Krallığı’nın topraklarına yerleşen Roma güçleri, doğuya doğru
istilalarını sürdürmek isterken, çıkarları, Pontos Krallığı’nın Frigya ve Galatya (Çankırı-Kastamon-Yozgat) bölgesindeki çıkarlarıyla çatışmaya başladı. Pontos Krallığı’mn
altın dönemini yaşadığı Kral Mitridates Evpator zamanında (İÖ 120-63) bu çatışmalar
daha da şiddetlendi. Trapezus kolonisi de aynı dönemde Pontos egemenliği altına
girdi. Pontos Devleti’nin batı komşusu Galatlar’ın Romalılar’ın yanında yer alması, Ga
latlar’ın, Daiotoros önderliğinde, Roma ile Pontos arasında başlayan ve Mitridates Sa
vaşları diye anılan savaşlara katılması, Pontos Krallığı’nın yazgısını büyük ölçüde etkiledi. İÖ 86-66 arasında süregiden ve Sulla,Murena, Lukullus, son olarak da Pompeius adlı Roma komutanlarıyla yapılan savaşlar Kelkit ve Yeşilırmak vadilerinden başlayıp Trapezus’un ardındaki Pariyadres Dağları’na doğru yayıldı. Pompeius’un bu toprakırda Mitridates’e karşı yürüttüğü saldırı sonunda, Pontos’un askeri gücü çöktü (İÖ 66).

YAZARIN DİĞER YAZILARI

    En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.