güvenilir kaynak casibom giriş maritbet
SON DAKİKA
Hava Durumu

DURAKLAMA DEVRİ OSMANLI SEFERLERİNE ASKER İLE BAKIŞ VE ANLATIM GÖZÜ

Yazının Giriş Tarihi: 18.12.2020 21:49
Yazının Güncellenme Tarihi: 18.12.2020 21:49

Mütalealar

 

1691 seferinden sonraki 1692, 1693 seferlerinde bir harp plânı, bir gaye aramak manasızdır. 1692 Belgrat’a kadar gidip gelmeden ve Belgrat’ı tamir lafından, 1693 pek manasız olarak Erdel istikametinde başlanıp Belgrat’ta bitirilen lüzumsuz bir dolaşmadan ibarettir. 1694’de bundan başka bir şey değildir. Bu sefer içinde karar ve emir geç bırakılmış, hareketse ta haziran sonuna kalmıştır. Yığınak yine yollarda yapılmıştır.              

Yürüyüş yine her gün için 25 km. den aşağı değildir. Durak yerleri de hep olduğu gibi noksanların tamamlanması için Filibe ve Sofya’dır. Fakat Belgrat’ta çok kalınmıştır. Bu suretle zaten geç olan hareket yüzünden azalmış olan sefer müddeti bir kat daha azaltılmıştır.

 

* * *

 

Belgrat toplantısında Varadin’e gidilmesi kararı verilmiştir. Salankamin muharebesinden pek ağır kayıpla çıkan düşmanın taarruzi hareket kudreti kalmamıştı . Esasen asıl ordusu ile Fransa cephesinde uğraşmakta olması dolayısıyla bu cephede tamamıyla müdafaayı ihtiyar etmiş, daima Varadin’de bulunuyordu . Bu ordunun oraya tevcihi hususunda verilen kararı doğru gibi gösterir ise de çevrilip, hariçle alâkası kesilemeyecek olan bir kaleye karşı hareket tamamıyla manasızdır. Düşmanı buradan uzaklaştırıp ona açıkta muharebeyi kabul ettirecek bir karar verilmesi lazım gelirdi.

 

* * *

 

Varadin’e giden ordunun miktarı hakkında kati bir şey söylenemez. Belgrat’ta 70 oda yeniçeri toplanmıştır. Odaların kuvvetleri muayyen olmadığından bu hesapla bir netice çıkarılamaz ise de her yıl 20 : 30,000 yeniçeri yazılması, Kırım hanlığına tekrar Hacı Selimgiray’ın getirilmesi dolayısıyla oradan gelen kuvvet bir az fazla olduğundan bu miktarın
100,000 kadar olacağı tahmin olunabilir. Esasen Varadin’de düşmanın piyade ve süvari 33,000 kişisi olduğu ve sonradan 14,000 takviye aldığı malumdur. 50,000 e yakın miktarda düşmanın bulunduğu bir kaleye karşı hareket yapmağa cesaret edecek bir ordunun kuvveti bundan aşağı da olamazdı . Düşmanın daha 23,000 takviye alacağı hakkındaki haberlerin kuşatmanın kaldırılışı sebeplerinden olması da Türk ordusunun nihayet 100,000 den fazla olmadığını gösterir.

Yalnız Sürmeli Ali Paşanın Varadin’e götürdüğü top miktarı Fazıl Mustafa Paşanın Belgrat kuşatmasına giderken aldığından bile fazladır. Ordunun yanında 27 balyemez ve 12 havan topu olarak büyük ve küçük 99 top mevcut idi ki, kale muhasarası için muhakkak lâzım olan bir şeydi. Türk ordusu 1691 de 150 top kaybetmiş ise de ; 1690 da eline geçen ve kendisinde mevcut olup tespit edebildiğimizle beraber yükünü 476 olan toptan geriye kalan 306 idi. Bunun 100’ü beraber alınmış oluyordu. Geri kalanının da kale topu olması muhtemeldir.

Türk ordusu Varadin’e 16,000 kazma, 30,000 kürek, 20,000 siper torbası [Kum torbası], 180 tondan fazla barut götürmüştür ki Varadin kalesini kuşatmak için esaslı olarak hazırlanmış demektir.

 

* * *

 

Zemundan Varadine yürüyüş tarzı hakkında da bir şey söylenemez .

 

Varadin kuşatması

 

Varadin Tuna kenarında yüksek bir tepe üzerindedir. İç ve dış kalesi vardır. İç kalesi altı köşeli idi. Yedi kulesi vardı. Kalenin cenup tarafındaki bağlar ciheti yaklaşmağa müsaitti. Bu sebeple kale burada otuzar ayak kalırı duvar ve büyük kesme kaya idi. Etrafı hendek yapılmıştı. Lâğım ve mevzi tesir etmezdi. Beş sene önce elimizden çıkmış ve düşman iç kalesini yeniden tahkim etmişti. Bundan başka kale etrafına Tuna’dan Tuna’ya çeyrek saat genişliğinde, bir buçuk saatlik devresinde geniş ve derin hendekler kazmış, dört etrafına kat kat şaranpollar, tabyalar, domuz damları yapmış, çarkıfelekler koymuştu. Bu
mevzilerde muhafız olarak her nevi harp aletine malik 14,000 piyade vardı [1]. Başkomutan Kaprara idi.

Varadin’i aldıktan sonra düşman Tuna üzerine iki de köprü yapmıştı. Köprünün iki başında sekiz büyük toplu iki büyük tabya inşa edilmişti. Köprüler ayrıca yirmişer toplu 9 kale kalyonu ile muhafaza olunuyordu. Bu kalyonlar muharebeye hazır tüfekçilerle dolu idiler. Yapılan keşif bunlardan başka Tuna’nın öte tarafında çadırlarda 19 alay [19,000] düşman süvarisi bulunduğunu öğretti. Ordu kale karşısında çadırlara kondu ve etrafına hendekler kazdı. Bir taraftan da mevzi yerleri, muhasara yolları seçilmeye başlandı. Bu iş ikindiye doğru bitirildi. Tuna’dan öncünün konduğu yüksek bir tepeye kadar olan düzlüğe o gece mevzi kazdı. Üzerine kapılar, tabyalar yapıldı. Her hale karşı hazır olmak üzere buraya yerleştirilen piyade (20 — muharrem : 10 — eylül cuma) günü mevzide kaldı. Süvariler de atlanmış olarak alay alay mevzi önünde harbe hazır bulundular. Başkomutan mevzileri teftiş
etti. Sonra Anadolu ve Rumeli kuvvetlerinin düşman süvarisi tam
karşısında bulunduğu yerde bir tepeye kurulmuş olan bir çadırda ordu
büyüklerde görüştü. Neticede kazılan hendekten daha ileride ve mevzi
yürütülmesine yarar bir yerde bir hendek daha kazılmasına karar verildi.
Bunun yeri de kararlaştırıldı.

Eylül Cumartesi gecesi ordu Varadini kuşattı [2]. Kuşatma tertibatı şöyle idi:

 

Sağkol:

                Tuna’dan itibaren [1]

                Komutanı: Anadolu beylerbeyi vezir Mısırlıoğlu İbrahim Paşa.

                Kuvvetler: 2000 Silifke piyadesi [Başkomutan maiyetinden]

                                      800 Yürük;

                                               Firkate leventleri;

                                               Ömer Paşa kuvvetleri;

                                               Edirne eyaleti kuvvetleri. Edirne beylerbeyi

                                               İbrahim Paşa komutasında

                                               Anadolu kuvvetleri. Anadolu beylerbeyi İbrahim Paşa komutasında.

                                               3 balyemez, 10 şahi top

Ortakol:

                Sağkola bitişik

                Kuvvetler: 2000 Bosna piyadesi [Fazlı bölükbaşı komutasında].

                                               Turnacıbaşı, Zağracıbaşı ve bir haseki kuvvetleri;

                                               Yeniçeri ağası, Kulkethüdası ve Sansoncubaşı kuvvetleri. Yeniçerilerin büyük kısmı;

                                               Rumeli kuvvetleri. Rumeli beylerbeyi Mahmut Paşa komutasında.

                                               Başkomutan. [Yanında bulunması adet olan kuvvetlerle];

                                               22 top.

Solkol:

                Ortakolla Tuna arasında

                Komutanı: Halep beylerbeyi vezir Cafer Paşa

                Kuvvetleri:         Halep eyaleti kuvvetleri. Halep beylerbeyi Cafer Paşa komutasında.

                                               Sivas eyaleti kuvvetleri. Sivas beylerbeyi Bostancı Mahmut Paşa komutasında.

                                               Cebeci ocağı. Cebecibaşı komutasında.

                                               7 oda yeniçeri Zemberekçibaşı [1] komutasında.

                                               3000 Başkomutanın piyade Arnavut askeri. Adem Paşa komutasında.

                                               3 balyemez, 3 şahi top.

İhtiyat:

                                               Sipah, silahtar, terakkili serdengeçti sipahiler.

                                               Kanun üzere yeniçerilerin arkasında.

                                               Karaman süvarisi [2] Karaman beylerbeyi Fındık Mustafa Paşa komutasında.

                                               Maraş süvarisi [2] Maraş beylerbeyi Tokmak Hüseyin Paşa komutasında.

                                               Mevlüt, Salih, Ali, Aptünnebi paşalar kuvvetleri.

                                               Başkomutanın süvari leventleri.

                                               Kırım süvarileri. [Yukarıda yazılan ihtiyat kuvvetlerinin de gerisinde Tuna’dan Tuna’ya kadar];

 

                Gerek kollar ve gerek ihtiyat tamamıyla mevzie girdiler. Daha geride olan ağırlık muhafazasına Deli İbrahim, Süleyman, Abdülkadir, Çermenli İbrahim, Kurt paşalar kuvvetleriyle memur oldular. Bir miktar Macar da karavul beklemeye memur oldu.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

    En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.