güvenilir kaynak casibom giriş maritbet
SON DAKİKA
Hava Durumu

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMALARI OSMANLI BEYLER BEYLİĞİ SİSTEMİNİ Mİ AKSETTİRİYOR?

Yazının Giriş Tarihi: 18.12.2020 21:50
Yazının Güncellenme Tarihi: 18.12.2020 21:50

Kıymetli Okurlarım;

Hepimiz biliyoruz ki, ülkemizde önceki dönemlerde sadece İstanbul, İzmir, Ankara, Adana gibi bazı büyükşehirlerimize has uygulama şeklinde görülen büyükşehir belediyesi sistemi son yerel seçimle biraz daha yaygınlaştırılmış içerisinde Balıkesir'imizin de bulunduğu 25 civarında ilimiz büyükşehir statüsüne geçirilmiştir.

Bu yapılırken pek çok yerel küçük belediyeler ortadan kaldırılırken ilçe belediyeleri de eski uygulamada ki müstakiliyet ve icraat bağımsızlığını kaybetmek durumuna düşmüştür. Bu uygulama ortaya çıktığı andan itibaren bazı kesimler bu uygulamanın ülkemizde gelecek zaman içerisinde gerçekleştirilmesi düşünülen federatif yapının ilk ayağını oluşturacak olan eyalet denilen birimlerin ilk ön denemesini yapıldığını dile getirmişlerdir. Gerçi bu beyanlara karşı zamanın iktidarı böyle bir niyet gütmediğini bu yapılırken yerel sistemlerin, yerel yönetimlerin dağınık yapıdan kurtarılıp daha bir merkezileştirilme amacı güdüldüğünü belirtmişti.

Ama gel gör ki bu sistem yürürlüğe geçtiği andan itibaren sözünü ettiğim iddia sahiplerinin haklı olduğunu ortaya koyan uygulamalar görülmeye başlanmıştır düşüncesindeyim.

Nitekim içinde yaşadığımız Bandırma Belediyesi ile ona amir konumuna getirilen Balıkesir Büyükşehir Belediyesinin uygulamalarının ortaya koyduğu gerçekte bu fikri destekler mahiyette icraatlara yönelmiş görüntüler ortaya koymaya başlamıştır düşüncesindeyim.

Bandırma Belediyesinin hedeflediği icraatlarını yapabilmesi için Balıkesir Büyükşehir Belediyesinin onayını ve desteğini almak zorunluluğunda olması Bandırma Belediyesinin icraatlarını kısıtlar mahiyette görülmeye başlamıştır. Zaten bu sistem uygulamaya geçtiği andan itibaren Bandırma Belediyesinin bazı hak ve yetkilerinin Balıkesir Büyükşehir Belediyesine geçmiş olması eskiden Bandırma Belediyesinin uhdesinde görev yapan bazı birimlerin direkt olarak Balıkesir Büyükşehir Belediyesine bağlanması hatta bu birimlerin araç ve malzemelerinin Balıkesir'in emrine tahsis edilmesi Bandırma Belediyesini eski özerkliğinden ve icraat serbestliğinden yoksun bıraktığı gözlenebilmektedir.

Bu tarzda bir kısıtlama şüphesiz sadece Bandırma Belediyesi konusunda olmayıp ilimiz dahilindeki pek çok ilçe belediyesinin icraatları konusunda da gözlemlenebilmektedir.

Bu gözlemlenebilen durum Osmanlı dönemine aksettirildiğinde Osmanlı devletinin uyguladığı beyler beylik ve sancak beyliği sistemi ile aşağı yukarı aynı özelliklere haiz durum aksettirdiği belirlenebilecektir.

Çünkü Osmanlı döneminde Osmanlı toprakları bir takım bölümlere ayrılmış ve belirli birimlerden oluşan bir federatif yapı oluşturulmuştur.

Bu federatif yapıda Osmanlı mülkünü oluşturan toprak önce eyaletlere bölünmüş, eyaletlerin yönetimine de beyler beyi denilen yöneticiler tayin edilmiştir.

Ancak bu beyler beylerin görevi bugün bizdeki sadece Valilerin görevi ile karşılanabilecek özellikten daha geniş mahiyette özellik arz etmektedir. Yani beyler beyler bugün ki vilayet sistemimizdeki hem mülki idare sisteminin hem de yerel yönetimin görevlerini deruhte edecek hak ve yetkidedir.

Hatta bununla kalmayıp Askeri yönetim açısından da yetkileri mevcuttur.

Beyler Beyler'in alt kesimini bir alt basamağını oluşturan Sancak denilen idare birimlerinin başına da Sancak Beyi denilen yöneticiler oturtulmuştur.

Sancak Beyler'i kendi yönetimleri dahilinde bulunan sahanın mülki ve yerel yönetimini temsil eder ve onların görevini deruhte eder yetkilere sahip kimselerdir.

Ne var ki bir sancak beyi kendi idaresi altındaki sahada mülki ve yerel açıdan yapacağı bütün icraatlarda kendi  üst konumundaki beyler beylerine karşı sorumlu olup adeta yetkilerini O'nun kontrolü dahilinde O'nun onaylarına uygun olarak kullanmak mecburiyetindedir. İşte bu sistem Osmanlı devletinin eyalet sistemi denilen federatif yapısının temelini oluşturmaktadır.

Bugün Büyükşehir Belediyelerinin hak ve yetkilerine statüsüne ve ilçe belediyelerinin hak ve yetkilerine statülerine baktığımızda aynı tarz bir uygulamaya dayandığını görmekteyiz.

Nasıl Osmanlı eyalet sisteminde bir sancak beyi bölgesinde yapacağı icraatın onayını beyler beyinden almak zorunda ise bugün ilçe belediyeleri de icraatları konusunda onay ve yetki almak imkan sağlamak noktasında aşağı yukarı aynı durumda olup Sancak beyinin beyler beyinden almak zorunda olduğu onayı Büyükşehir belediyesinden almak durumuyla karşı karşıya kalmış görünmektedirler.

İlçe belediyelerinin Büyükşehir Belediyeleri karşısındaki bu durumu adeta Osmanlı sisteminin Beyler Beyi ve Sancak beyi sisteminin uygulanmaya bu günkü sistemde hayata geçirilmesi şeklinde görülmeye ve yorumlanmaya açıktır düşüncesindeyim.

Bir farkla ki...

Osmanlı sistemindeki beyler beyinin hem mülki ve hem yerel yönetim açısından yetkileri bugün ki Büyükşehir Belediyesi sistemi uygulamasında Büyükşehir Belediyesi ve il Valiliği arasında bölüştürülmüş bir görünüm arz etmektedir. Valiler ilçelerdeki Kaymakamları, Büyükşehir Belediyesi yani Büyükşehir Belediye Başkanı ve Meclisi ilçe Belediye Başkanları ve meclislerini kontrol eder yönetir durum da görülmektedir.

İşte bu görüntü bu uygulamanın ortaya çıktığı anda bu uygulamaya muhalif olanların sözlerini doğrular mahiyette görülen bir durumdur düşüncesindeyim.

Nasıl Osmanlı döneminde beyler beyleri kendi kontrolündeki Sancak beylerini iç işlerinde fazla serbest bırakmayıp kendi görüş ve çıkarlarına uygun şekilde icraatlara yöneltip bunun aksi icraatlarda men etmeye çalışmışlarsa bugün Büyükşehir Belediye Başkanları ve yönetimleri de ilçe belediye başkanları ve ilçe belediye meclisleri üzerinde uygulamaya yönelmiş görünmektedir.

Nitekim pek çok yeni Büyükşehir Belediyesi statüsüne kavuşmuş sahalarda iktidar da olan Büyükşehir Belediye Başkanları kendi kontrolleri dahilinde olan ilçe belediye başkanları ve yönetimleri üzerinde kendi partilerinin aleyhine neticeler verebilecek kendilerine oy kazandırmayıp oy kaybettirecek icraatlarını men etmeye yönelmiş görüntüler arz etmeye başlamışlardır.

Bunun örneklerini oluşturacak bazı sürtüşmeler yahut tenakuza düşmeler şeklinde gerçekleştiği ileri sürülen Bandırma Belediyesi ve Büyükşehir Belediyesi arasındaki icraatlarla görmek söz konusu olabilecektir.

Tabi görünüşte Büyükşehir belediyesi ile Bandırma belediyesi yetkililerinin bir birine uymayan aynı konulu icraata dayanan beyanları da bu konuda dikkate alınabilecek beyanlar olarak değerlendirilebilir düşüncesindeyim.

Buna en bariz örnek olarak ise Bandırma ve Erdek belediyelerinde göze çarpan olay Su ve Kanalizasyon gibi birimlerin Büyükşehire geçmesinden sonra burada taşeron olarak çalışmakta olan işçilerin iş hadlerinin sonlandırılması ve iktidar partisine yakın isimlerin taşeron işçi olarak alınmasıyla bundan da oy beklentisi içerisinde olmaları gösterilebilir.

Nitekim su paralarının tahsili konusunda ve bazı birimlerin Balıkesir Bünyesine alınması konusunda bu gibi beyanlar görülmesi de hep bu sistemin Osmanlı Beyler Beyi ve Sancak beyi sistemini andırır yapısı nedeni ile ortaya çıkmış olabilecek beyanlardır kanaatindeyim.

Sözün kısası nasıl Osmanlı devletinde Sadrazamlık makamına oturanlar eyaletlerdeki Beyler Beylerini kendi kafalarına ve düşüncelerine uygun kişiler olarak tesbit edip tayin ederken onların da kendi altların da ki Sancak beylerini kendi kafalarına göre görevlendirmesi söz konusu oluyorsa bu yolla ülke iktidarını elinde bulunduran iktidar sahipleri kendi fikir ve görüşündeki kişileri yandaşlarını ülke idare sistemine hakim kılabiliyorsa bu günkü iktidarın da bu büyükşehir belediyesi uygulaması ile aynı amacı gerçekleştirmeye yöneldiğini söylememiz mümkün olabilecektir düşüncesindeyim.

Bir farkla...

Büyükşehir Belediye yönetiminin kendi altındaki ilçe yönetimini direkt tespit edip tayin etmesi mümkün olamamakta bu yönetimlerde iş başına gelmenin seçime dayanması bunu engelleyebilmektedir. Ancak Büyükşehir belediyesi yönetimleri seçim dolayısıyla istediklerini atayamadıkları ilçe belediye yönetimlerine yetki kısıtlaması uygulayarak o sahada ki seçmenler üzerinde gelecek seçim için baskı kurmaya yönelik gelecek seçimlerde o sahalarda çelişkiden bıkan seçmenlerin kendi görüşlerindeki kişileri o sahada göreve getirmeye yöneltmeye çalıştıklarını, çalışabileceklerini söylememiz mümkündür.

İşte bence bugün Bandırmamızda ve Bandırma benzeri muhalif kanadın elinde bulunan ülke iktidarının elindeki Büyükşehir Belediye yönetimlerinin bu tür baskılarına karşı karşıya olduğunu söylemenin de bir oranda mümkün olabileceği kanaatini taşımaktayım. Öyle veya böyle şunu kesinlikle vurgulamak isterim ki Büyükşehir Belediye uygulamasını ülkede gelecekte uygulanacak yeni rejimlerin alt birimlerinin temeli olarak hazırlanması yolunda bir uygulama olduğu fikrini ileri sürenler bence haklı görünmektedirler. Çünkü ülkede doğabilecek federatif veya başkanlık sistemi şeklindeki sistemlerin bir alt bölümü eyalet sistemi olacaktır. Bunun ilk hazırlığı olarak ta bugün kü Büyükşehir Belediyesi uygulamasının yaygınlaştırılması görülebilir düşüncesindeyim.

Buna rağmen bu konunun ciddiyetini ve uygulanabilirliğini bu sistemin icraatları ortaya koyacaktır. Bu zamanla görülecek bir durumdur. Ama kafamızda daha doğrusu toplumun muhalif kesiminin kafasında Büyükşehir Belediyesi uygulamaları Osman Devletinin Beyler Beyliği sistemini mi aksettiriyor sorusunu uyandırmaya devam etmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

    En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.